Trage vernieuwing zet toppositie glastuinbouw op het spel

Redactie 16-01-2019
Foto: Stock

Westland zet zijn toppositie op het spel als de vernieuwing van de glastuinbouw in hetzelfde trage tempo verloopt als nu. Daarvoor waarschuwt Cees Veerman, voorzitter van de coalitie Herstructurering en Ontwikkeling Tuinbouw (HOT). Wil Westland zijn concurrentiepositie behouden, dan zullen tuinders meer moeten bewegen.

door Evelyne Lammerding

Westland beschikt over meer verouderde kassen dan de rest van Nederland. Het aantal ondernemingen neemt behoorlijk af. Soms staan woningen in de weg om een tuinbouwbedrijf te laten uitbreiden en in sommige kassen lopen paarden in plaats van dat er tomaten worden geteeld. Dat is de staat van het glastuinbouwgebied Westland anno 2019, schetsen gemeente Westland, de coalitie HOT en het ontwikkelbedrijf van HOT maandagavond aan Westlandse gemeenteraadsleden. Die hebben zich laten bijpraten over de stand van zaken rond de glastuinbouwvernieuwing.

Afname tuinbouwbedrijven

Tweederde van de Westlandse kassen is voor 2000 gebouwd en daarmee verouderd. Landelijk gaat het om eenderde van de kassen. Verder is het aantal glastuinbouwbedrijven in Westland sterk afgenomen. In de afgelopen tien jaar daalde het aantal met 45 procent: Westland telde in 2009 1068 tuinbouwbedrijven. Nu 587. Ten opzichte van vorig jaar gaat het om een afname van bijna 4 procent. Het glasoppervlak stijgt bijzonder zuinigjes: 0,1 procent glas is erbij gekomen ten opzichte van vorig jaar. Westland kent nu 2297 hectare grond onder glas waarop daadwerkelijk wordt geteeld. Dat laten gemeentelijke cijfers zien.

Modernisering

Oud-landbouwminister Veerman stelt dat modernisering van de glastuinbouw essentieel is. Het is het eerste thema van de coalitie HOT. "Tweede is de energietransitie. Het is belangrijk dat de tuinbouw overstapt van fossiele naar duurzame energie," zegt hij. "Het heeft geen zin te vernieuwen zonder duurzame energie. Fossiele energie wordt in de toekomst alleen maar minder en duurder. Andersom heef het ook geen zin wel duurzame energie aan te bieden als er geen afnemers zijn die deze energie willen gebruiken."

Ten derde houdt HOT zich bezig met het versterken van de ondernemers. "Het is belangrijk dat tuinders toekomstplannen maken om te blijven bestaan." Veerman hoort van ondernemers wel korte termijnplannen. Maar een lange termijnvisie ontbreekt. "Wij organiseren bijeenkomsten op kleine schaal waarin de vraag centraal staat hoe de tuinder verder gaat met zijn onderneming."

Beweging

De coalitie HOT begeleidt en faciliteert om tuinders in beweging te krijgen om te vernieuwen. De bloemenveiling, de Rabobank en een telersorganisatie zitten in de stichting HOT. Lokale en provinciale overheden staan apart. Samen vormen de verschillende partijen de coalitie HOT.

Het ontwikkelbedrijf HOT bestaat sinds juni 2016 en geeft concreet handen en voeten aan het beleid.

HOT had een vernieuwing voor ogen van 100 hectare per jaar. Dit jaar komt er 43 hectare nieuw glas bij. Dat is inclusief vervanging van oude kassen. De vernieuwing niet eens in de buurt van de gewenste 100 hectare vernieuwing.

Geen interesse

Rob van den Ende is directeur van het ontwikkelbedrijf HOT West Holland, actief in Westland en sinds kort ook in Oostland. Hij ziet dat tuinders bitter weinig interesse tonen in de herstructureringsplannen. De gebiedsontwikkelaar van HOT heeft in de afgelopen twee jaar 81 locaties met gemiddeld vier tot vijf ondernemers onderzocht, laat Van den Ende weten. Op dertig locaties was het antwoord: 'Geen interesse' op de vraag of de ondernemers wilden meewerken aan de vernieuwing van de Westlandse glastuinbouw. Op tien locaties gaan tuinders zelf aan de slag met vernieuwing. Op twintig locaties is er werk in uitvoering.

Het ontwikkelbedrijf koopt ook gronden aan. "We hebben op 68 bedrijven geboden, 108 hectare. Maar 21 hectare hebben we werkelijk gekocht, tweederde van de tuinders heeft naderhand bedankt voor ons bod." Van den Ende zoekt nog naar de oorzaken daarvan.

Vernieuwingsprocessen duren lang. Van den Ende geeft voorbeelden van locaties waar na elf jaar praten, wordt geherstructureerd. En hij kan vijf projecten noemen die van start gaan.

"Vernieuwing kan je niet forceren," zegt Veerman, "maar we kunnen alle belanghebbenden de urgentie wel duidelijk maken." Volgens hem ligt daar een van de belangrijke rollen voor de gemeente Westland.