Langs de tuinpaden van het Westland

Redactie 28-02-2021
Foto: Histiorisch Archief WestlandDe Casembrootlaan in Monster, circa 1930.

Hier en daar vind je in het Westland, verstopt tussen de kassen, smalle voetpaadjes. Sommige paadjes brengen de voetganger of fietser langs vaarsloten via karakteristieke brugjes op de mooiste plekjes in het Westland. Tot in de jaren '60 van de 20e eeuw waren honderden tuinbouwbedrijven en woningen over land slechts bereikbaar via dit soort paadjes. Het uitgebreide netwerk van tuinderspaden was uniek voor Nederland.

door Pieter van der Brugge

Zeker in deze tijd is het een leuk idee om de wandelschoenen aan te trekken en de paadjes te (her)ontdekken. Bijna 30 smalle voetpaden zijn gedeeltelijk bewaard gebleven. Ze hebben de modernisering van het kassengebied overleefd. Kennelijk vinden mensen ze nog van enig belang, of tenminste liggen ze niemand in de weg. Sommige paden lopen tot aan een woning en niet verder, maar de meeste kun je prima opnemen in een wandeling of een fietstocht, zoals vroeger ook veel gedaan werd.

De paden zijn ouder dan de kassen waar ze tussendoor lopen. Er zijn zelfs nog paden die dateren van de tijd dat het Westland nog geen tuinbouwgebied was.

Doolhof

In 1958 bleek uit een enquête dat er van de ongeveer 3.500 bedrijven in het Westlandse tuinbouwgebied dertig procent niet met eenvoudige middelen van de openbare weg af was te bereiken. In de oude kern van het Westland (langs de Gantel, de Booma Watering, de Nieuwe Vaarten en de Holle Watering) was dat zelfs ongeveer tachtig procent. Als je er een kaart uit die tijd bij pakt, zie je een doolhof van tuinderspaadjes tussen de kassen lopen.

De vooral in de winter slecht begaanbare paden vormden een uitdaging voor postbodes en bakkersknechten, die met zwaarbeladen fietsen de steile brugjes moesten zien te nemen. Jonge verliefde stelletjes zochten de slecht verlichte paden juist graag op. De ogen van sommige oudere Westlanders gaan nog glimmen je praat over het Prinselaantje in Honselersdijk. Het gebruik van de paden was niet zonder risico's, getuige de krantenberichten van te water geraakte mensen uit die tijd.

Wandelen

Vanaf de jaren '50 ging het vervoer steeds meer per auto, dus moesten de vaarsloten en de paden plaats maken voor geasfalteerde wegen. Bij latere schaalvergrotingen zijn veel paden verdwenen omdat er een grote kas overheen is gezet. De nog bestaande paden hangt eenzelfde lot boven het hoofd want de reconstructie van het glasgebied is nog lang niet voltooid.

De tuinderspaden waren geliefd bij wandelaars. In zijn beschrijving van een wandeling door het Westland uit het einde van de 19de eeuw beveelt E. van Naaldwijk drie routes aan om van Honselersdijk naar Poeldijk te komen: het Groene Wegje, het Poeldijksepad en een pad langs "het water door Van der Pot gegraven. […] Alle drie deze wegen voeren door de heerlijkste en vruchtbaarste tuinen. […] Eigenlijk is het Groene-wegje een verboden pad, alweder ten gevolge der misbruiken, waaraan vele wandelaars zich schuldig maakten, door het afplukken van fruit, het vernielen van jonge planten, of het beschadigen der boomen."

De tuinderspaden hebben altijd op privégrond gelegen. De meeste overgebleven paden zijn echter gewoon toegankelijk, ook al heb je soms het gevoel dat je door iemands voortuin loopt. Respect voor de privacy is geboden. Het zou jammer zijn als hekken een einde zouden maken aan het gemeenschappelijk gebruik dat de tuinderspaden altijd heeft gekenmerkt.

Als u herinneringen hebt aan deze typisch Westlandse paadjes, bijvoorbeeld over hoe ze vroeger werden gebruikt, mailt u dan naar de redactie op redactie.hww@uitgeverijwestmedia.nl o.v.v. 'Tuinpad'.