Expositie Leendert Scheltema: expressionist van het Westlandse Landschap

Redactie 07-08-2021
Foto: Leendert ScheltemaQua stijl is Scheltema vergelijkbaar met Van Gogh.

Afgelopen weekend opende het Westlands Museum een nationale overzichtstentoonstelling over de Westlandse schilder Leendert Scheltema (1876-1966), die in stijl enigszins vergelijkbaar is met Vincent van Gogh.

Het Westland, met zijn pittoreske tuinbouwlandschap, vaarten, bruggetjes en historische kerken, was in de 19e en 20e eeuw een schilderskolonie, een soort Barbizon, van het nabijgelegen Den Haag en Delft. Leendert Scheltema was een bijzondere Westlandse kunstschilder, met tot de verbeelding sprekend abstract-expressionistisch werk van landschappen en portretten.

Als leerling van Jan Toorop wilde hij een modern kunstenaar zijn, zich onderscheidend met een helder kleurenpalet en neigend naar abstractie. Scheltema, afkomstig van Ameland, woonde 79 van zijn 90 jaren in Wateringen. Hij excelleerde in Westlandse landschappen en portretten, en met duingezichten uit zijn tweede liefde, Ameland. Ook maakte hij een aantal religieuze portretten.

Mooi en zuiver

Na zijn opleiding op het Toorop-atelier in Katwijk, sloot hij zich als bestuurslid aan bij de Leidse kunstenaarsgroep De Sphinx onder leiding van Theo van Doesburg, later oprichter van De Stijl-groep. De STIJL, met Van Doesburg , Mondriaan en Toorop, gaf begin 20e eeuw vorm aan een nieuwe kunstbeweging in Nederland. Scheltema, die zichzelf zag als modern kunstenaar, wordt als zodanig erkend in de publicatie Dageraad van de moderne kunst, uitgave van museum De Lakenhal. Jan Toorop oordeelde: "Er is veel moois en zuivers in Scheltema's werk."

Bij zijn overlijden in 1966 werd Scheltema's werk verdeeld over familie en vrienden, het Fries Museum en de gemeenten Ameland en Wateringen. In het noorden van het land wordt Scheltema geëerd als een der erkende Waddenschilders. In Ameland ziet men hem als een van de 'grote drie Amelandse schilders'.

Vergetelheid

Scheltema, werkend 'langs de slootranden en rond de boerderijen met riet en wilgen in het Wateringse Zwethgebied' was een bescheiden en fijnzinnig man. Hij ging zijn eigen weg, met invloeden van Van Gogh, maar zich niet bindend aan enig -isme. Hij raakte in vergetelheid, al bleef zijn naam verbonden aan het kleine zijlaantje van het Oosteinde in Wateringen, waar hij zijn hele leven in een klein huisje woonde en werkte.

Het Westlands Museum wil opnieuw aandacht vragen voor deze markante kunstenaar en organiseert nu in samenwerking met een zestal Nederlandse musea een nationale overzichtstentoonstelling met nog niet eerder vertoond werk, ook van familie en particulieren. Hierbij worden ruim 90 werken getoond van Scheltema, van zijn leermeesters Jan Toorop en Vilmos Huszár en van andere schildervrienden. De expositie wordt ondersteund door een fraaie catalogus/monografie van de schilder. Hierin wordt door gastconservator Maarten van der Schaft ook het Westlandse werkgebied van Scheltema beschreven.

De tentoonstelling in het Westlands Museum, die duurt tot 3 januari 2022, is dagelijks te bezoeken, met uitzondering van de maandagen. Openingstijden en overige informatie zijn te vinden op www.westlandsmuseum.nl.